TÜBİTAK · 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri
Sanayi Ar-Ge projeleri için
doğrudan hibe desteği.
TÜBİTAK 1501 programı, sanayi kuruluşlarının yürüttüğü Ar-Ge projelerine doğrudan hibe finansmanı sağlar. Proje bütçesinin büyük bölümünü karşılayan bu destek; personel, ekipman, malzeme ve hizmet alımı giderlerini kapsar. Değerlendirme teknik içerik, yenilik düzeyi ve ticari uygulanabilirlik ekseninde yapılır.
Program Kodu
1501
Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı
Hibe Oranları (Firma Büyüklüğüne Göre)
Kapsam ve Uygunluk Koşulları
TÜBİTAK 1501, sanayi kuruluşlarının kendi bünyelerinde yürüttüğü Ar-Ge projelerine doğrudan hibe desteği sunan en köklü ulusal programlardan biridir. Ölçek kısıtı yoktur; KOBİ statüsündeki firmalardan büyük sanayi kuruluşlarına kadar her ölçek başvurabilir. Temel koşul, projenin yeni bir ürün, süreç, yöntem veya sistem geliştirmeye yönelik sistematik Ar-Ge faaliyeti içermesidir.
Değerlendirme üç eksen üzerinden yapılır: teknik yenilik düzeyi ve Ar-Ge içeriği, ticari uygulanabilirlik ile pazar potansiyeli, proje ekibinin yetkinliği ve kurumsal kapasite. Hakem değerlendirmesi proje içeriğinin kalitesini doğrudan etkiler; başvuru aşamasında proje formu ne kadar iyi kurgulanırsa kabul olasılığı o kadar yükselir.
Proje bütçesinin üst sınırı program mevzuatında sabit olarak belirlenmemiştir; uygulamada bütçenin makul gerekçeye dayandırılması esas alınır. Hibe oranı firma büyüklüğüne ve yatırım yapılan bölgeye göre farklılaşır. Akbaş, programın en uygun hibe oranını sağlayacak yapıyı baştan kurar.
Hibe Kapsamı
Proje bütçesini karşılayan
altı gider kalemi.
1501 kapsamında desteklenen gider kategorileri proje maliyetinin büyük bölümünü karşılar. Her kalemin bütçeye doğru yansıtılması hem azami hibe tutarını güvence altına alır hem de denetim riskini sıfıra indirir.
Personel Giderleri
Ar-Ge projesinde görevlendirilen araştırmacı, teknisyen ve destek personelinin brüt ücret ile işveren sosyal güvenlik giderleri. Proje bazlı zaman çizelgesiyle belgelenir; toplam bütçedeki en yüksek pay genellikle bu kalemden oluşur.
Alet, Teçhizat ve Yazılım
Proje kapsamında doğrudan kullanılacak makine, ölçüm cihazı, prototip ekipmanı ve lisanslı yazılım alımları. Demirbaş niteliğindeki varlıklar yalnızca projeye atfedilen amortisman payı kadarıyla değerlendirilebilir.
Malzeme ve Sarf Malzemeleri
Prototip üretiminde ve deneme süreçlerinde kullanılan hammadde, yarı mamul ve sarf malzeme giderleri. Proje faaliyetiyle doğrudan ilişkilendirilmesi zorunludur; stok amaçlı alımlar kapsam dışıdır.
Danışmanlık ve Hizmet Alımı
Proje kapsamında dışarıdan temin edilen teknik danışmanlık, test ve analiz hizmetleri ile üniversite iş birlikleri. Toplam bütçe içindeki payı program mevzuatı çerçevesinde sınırlandırılmıştır.
Seyahat ve Konaklama
Proje personeliyle ilgili yurt içi ve yurt dışı seyahat, konaklama ve gündelik giderleri. Kongre, sempozyum ve iş birliği toplantıları için yapılan seyahatler belgelendiğinde bu kapsama dahil edilebilir.
Genel Giderler (Overhead)
Proje yönetim maliyetleri, kira payı, enerji ve iletişim gibi dolaylı giderlerin projeye isabet eden kısmı. Toplam personel giderlerinin belirli bir oranıyla sınırlıdır; bütçe tasarımında doğru hesaplanması önemlidir.
Çalışma Süreci
Başvurudan hibe kesinleşmesine
beş aşamalı yönetim.
1501 başvurusu teknik bir metin hazırlamaktan ibaret değildir. Proje içeriğinin hakem kriterlerine göre kurgulanması, bütçenin savunulabilir gerekçeye oturtulması ve raporlama dönemlerinin eksiksiz yönetilmesi eşit ağırlık taşır.
Program Uygunluk ve Proje Ön Değerlendirme
Firmanın Ar-Ge faaliyeti ve hedeflenen proje içeriği, 1501 program kriterleri çerçevesinde değerlendirilir. Yenilik düzeyi, teknik olgunluk ve ticari potansiyel bu aşamada analiz edilir. Projenin 1501'e mi yoksa 1507 ya da 1511 programına mı daha uygun olduğu da netleştirilir. Bu ön değerlendirme, dosyanın hangi güçlü yönler üzerine inşa edileceğini belirler.
Proje İçeriği ve Bütçe Tasarımı
Proje formu, TÜBİTAK'ın değerlendirme kriterleri gözetilerek yazılır. Ar-Ge içeriği, yenilik iddiası, teknik risk analizi ve iş planı bütünlüklü bir dosyaya dönüştürülür. Bütçe kalemleri gerçekçi ve savunulabilir gerekçeyle kurgulanır; aşırı bütçe kadar yetersiz bütçe de kabul olasılığını düşürür.
Online Başvuru ve Hakem Değerlendirmesi
Hazırlanan dosya e-Bideb sistemi üzerinden TÜBİTAK'a iletilir. Ön inceleme geçildikten sonra teknik hakem değerlendirmesine alınır. Hakem sorularına verilen yanıtlar kabul kararını doğrudan etkiler; bu aşama Akbaş koordinasyonunda yönetilir. Firmadan gelen ek bilgi ve belge talepleri anında karşılanır.
Proje Uygulama ve Dönemsel Raporlama
Proje desteklenmesine karar verildikten sonra uygulama süreci başlar. Harcamalar bütçe kalemlerine uygun şekilde gerçekleştirilir ve belgelenir. Her dönem sonunda (genellikle altı aylık) TÜBİTAK'a teknik ve mali rapor sunulur. Raporlama kalitesi sonraki dönem ödemesini doğrudan etkiler; Akbaş bu sürecin tamamında aktif olarak yer alır.
Proje Kapatma ve Hibe Kesinleşmesi
Proje süresinin sonunda nihai teknik ve mali rapor hazırlanarak TÜBİTAK'a teslim edilir. Kapatma incelemesi başarıyla tamamlandığında hibe kesinleşir ve kalan ödeme serbest bırakılır. Denetim sürecinde talep edilen tüm belge ve açıklamalar Akbaş tarafından karşılanır; firma herhangi bir resmi yazışmayı tek başına yürütmez.
Örnek Senaryo
Hibe değeri,
rakamla görülür.
Soyut program maddeleri yerine somut bir senaryo: 24 aylık bir Ar-Ge projesi için bütçe kalemi bazında hibe hesabı.
Senaryo Parametreleri
Kalem Bazında Hibe Hesabı (%75)
Hibe oranları firma büyüklüğüne ve bölgeye göre değişkenlik gösterir. Örnek hesaplama KOBİ statüsü için %75 esas alınarak hazırlanmıştır. Gerçek bütçe ve hibe tutarı proje kapsamına göre belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
1501 programında
merak edilenler.
Başvurabilmek için firmada Ar-Ge birimi kurulmuş olması gerekir mi?
Hayır. 1501 programı için TÜBİTAK tarafından onaylanmış bir Ar-Ge merkezi veya birimi şartı aranmaz. Yeterli teknik altyapıya ve Ar-Ge faaliyeti yürütebilecek kadroya sahip olmak yeterlidir. Ancak proje ekibinin niteliği, değerlendirme sürecinde önemli bir kriter olarak öne çıkar; ekip yapısının iyi kurgulanması başarı oranını doğrudan etkiler.
Hibe oranı firma büyüklüğüne göre nasıl değişir?
KOBİ statüsündeki firmalar proje bütçesinin %75'ine kadar hibe alabilirken, büyük ölçekli firmalar için bu oran %60 düzeyindedir. Ayrıca az gelişmiş bölgelerde (6. bölge gibi) yatırım yapan firmalar için bölgesel teşvik katkısıyla oran artırılabilir. Firma büyüklüğü; çalışan sayısı, yıllık ciro ve bilanço büyüklüğü birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Proje bütçesinin üst sınırı var mı?
1501 programında proje bütçesi için mevzuatta sabit bir üst sınır belirlenmemiştir. Ancak bütçenin proje içeriğiyle orantılı ve savunulabilir gerekçeye dayandırılması zorunludur. Hakem değerlendirmesinde aşırı bütçe teklifi, proje uygulanabilirliğine ilişkin olumsuz izlenim yaratabilir. Gerçekçi ve iyi kurgulanmış bir bütçe, düşük bütçe kadar önemlidir.
Başvuru yılın herhangi bir döneminde yapılabilir mi?
Evet. 1501, belirli başvuru dönemlerine bağlı olmayan sürekli açık bir programdır. Başvuru dosyası hazır olduğunda herhangi bir zamanda e-Bideb sistemi üzerinden iletilebilir. Bu yapı, acil Ar-Ge ihtiyacı olan firmalar için önemli bir esneklik sağlar; çağrı takvimini beklemek gerekmez.
Proje süresince raporlama zorunlu mu; raporlar nasıl hazırlanır?
Evet. Her dönem sonunda (genellikle altı aylık dönemler) teknik ve mali rapor sunulması zorunludur. Teknik rapor, o dönemde gerçekleştirilen Ar-Ge faaliyetlerini, elde edilen bulguları ve bir sonraki dönem planını kapsar. Mali rapor ise harcamaları bütçe kalemleri bazında belgeler. Raporların zamanında ve eksiksiz sunulması, sonraki dönem ödeme dilimine doğrudan etki eder.
proje analizi
1501 projeniz bu programa uygun mu?
Ar-Ge faaliyetiniz ve proje fikri değerlendirilerek 1501 uygunluğu, tahmini hibe tutarı ve başarı olasılığı analiz edilir.
Görüşme Talep EdinBir sonraki adım
1501 projenizi doğru bütçeyle ve güçlü içerikle
birlikte hazırlayalım.
Proje uygunluk analizi, bütçe yapılandırması, başvuru dosyası hazırlığı ve hakem sürecinin tamamı Akbaş koordinasyonunda yürütülür. TÜBİTAK değerlendirme kriterlerini iyi bilen bir danışmanlık, kabul oranında belirleyici fark yaratır.